Alergie krzyżowe

Alergeny są cząsteczkami białka. Takie same albo bardzo podobne cząsteczki białka mogą występować zarówno w różnych roślinach, jak i w różnych ich częściach, np. w pyłku brzozy i jabłku. Przeciwciała produkowane przez organizm alergika łączą się z tymi cząsteczkami (alergenami) niezależnie od tego, gdzie alergen występuje, np. w pyłku brzozy czy w jabłku. Na tym polega reakcja krzyżowa. 

Wśród osób uczulonych na brzozę jest wiele takich, które odczuwają dyskomfort podczas jedzenia jabłek czy brzoskwiń. Mają uczucie pieczenia warg, języka, swędzenia gardła, czasem chrypki, pojawia się zaczerwienienie i obrzęk skóry twarzy po kilkunastu minutach po spożyciu, jest ono na tyle nieprzyjemne, że część z nich rezygnuje całkowicie z jedzenia wywołujących je owoców (jest to zespól alergii jamy ustnej).

Objawy zwykle są krótkotrwałe i ustępują w ciągu kliku godzin. Cechą charakterystyczną dla reakcji krzyżowych jest to, że wywołują je owoce surowe, świeże jabłko czy świeża marchewka, ale już szarlotka czy marchewka w rosole może być spożywana bez żadnych niepokojących objawów.

Reakcje krzyżowe najczęściej występują między pyłkami drzew, traw, chwastów a owocami i warzywami (jest to zespół pyłkowo-owocowy).

Alergie pokarmowe stwierdza się u około 30% pacjentów z alergią pyłkową (a więc nie u wszystkich).

Około 60% przypadków alergii pokarmowej jest spowodowanych zespołem pyłkowo-owocowym.

Najwięcej reakcji krzyżowych wywołują brzoza i bylica, rzadziej trawy.

Najbardziej znane zestawy to:

  • brzoza – jabłko, orzechy, brzoskwinie, kiwi, ziemniaki, soja, wiśnie,
  • bylica – seler, marchewka, zioła, słonecznik, gorczyca, winogrona,
  • trawy – mąka, banan, pomidor.

 

Co zrobić, jeśli zauważysz u siebie reakcje krzyżowe?

Nie spożywaj owoców i warzyw oraz innych pokarmów, na które jesteś uczulony, szczególnie w czasie pylenia roślin. Zwróć uwagę na skład kupowanych lub zamawianych w restauracji sałatek i potraw. 

 

 

Alergeny wziewne
Alergeny wziewne reagujące krzyżowo
Alergeny pokarmowe reagujące pokarmowo
pyłek brzozy, pyłek olszy, pyłek leszczyny pyłek leszczyny, olszy, dębu, grabu, buku, drzew brzozy owoce pestkowe (jabłko, gruszka, morela, wiśnia, czereśnia), kiwi, brzoskwinia, mango, seler, marchew, mak, pieprz, orzeszki ziemne, orzechy laskowe, śliwka, migdał, malina, truskawka, banan, koper włoski, seler, pietruszka, ziemniak, orzech włoski, pomarańcza, ryż
pyłek bylicy, komosy seler, marchew, przyprawy, melon, arbuz, dynia, rumianek, cykoria, słonecznik, miód, anyż, pietruszka, kminek, koper włoski, kolendra, kasztan jadalny, banan, jabłko
pyłek traw i zbóż melon, arbuz, pomidor, mąka (żyto, pszenica), melon, brzoskwinia, morela, jabłko, czereśnia, śliwka, migdał, ziemniak, cytrusy, kiwi, orzeszki ziemne
pyłek oliwki pyłek jesionu, ligustru pospolitego, bzu, lilaka oliwki, miód
pyłek pokrzywy morwa, jeżyna, pokrzywa, bazylia, groszek, melon, czereśnia
roztocze kurzu domowego skorupiaki: krewetki, kraby, ostrygi, ślimaki
grzyby Alternaria alternata grzyby Cladosporium herbarum, Candida albicans, Aspergillus fumigatus, Penicilium citrinum, Fusarium solan, lateks
alergeny kota mięso wiperzowe
lateks banan, kiwi, kasztan jadalny, awokado; bardzo rzadko: morela, brzoskwinia, migał, gruszka, jabłko, pomarańcza, figa, melon, pomidor, winogrono, ziemniak, mango, papaja, ananas, passiflora

 

Opracowanie treści medycznych we współpracy z Panią

Dr. n. med. Ewą Willac-Janc

Piśmiennctwo:

  1. Ariano R, Canonica GW, Passalacqua G. Possible role of climate changes in variations in pollen seasons and allergic sensitizations during 27 years. Ann Allergy Asthma Immunol. 2010 r;104(3):215-22.
  2. Bousquet J, Ansotegui IJ, van Ree R, Burney PG, Zuberbier T, van Cauwenberge P. European Union meets the challenge of the growing importance of allergy and asthma in Europe. Allergy. 2004;59(1):1-4.
  3. D Amato M, Cecchi L, Annesi-Maesano I, D Amato G. News on Climate Change, Air Pollution, and Allergic Triggers of Asthma. J Investig Allergol Clin Immunol. 2018;28(2):91-97.
  4. Shin JH, Lee DH. How does the pattern of aeroallergen sensitization change over time across all ages? Int Forum Allergy Rhinol. 2017;7(7):652-659.
  5. Rudzki E. Alergeny. Medycyna Praktyczna, Kraków 2008.
  6. http://www.tnsglobal.pl/archiwumraportow/files/2017/05/K.021_Zwierzeta_domowe_O04a-17.pdf
  7. Willak-Janc E, Balińska- Miśkiewicz W. Wpływ kontaktu z psem na rozwój alergii. Alergia 2015;4: 43-46.
  8. Vredegoor DW, Willemse T, Chapman MD, et al. Can f1 levels in hair and homes of different dog breeds: lack of evidence to describe any dog breed as hypoallergenic. J Allergy Clin Immunol 2012;130(4): 904-909.
  9. Hodson T, Custovic A, Simpson A, et al. Washing the dog reduces dog allergen levels, but the dog needs to be washed twice a week. J Allergy Clin Immunol 1999;103(4): 581-585.
  10. Chinn S, Heinrich J, Antó JM, et al. Bronchial responsiveness in atopic adults increases with exposure to cat allergen. Am J Respir Crit Care Med. 2007;176(1):20-6.
  11. Sander I, Lotz A, Neumann HD, et al. Indoor allergen levels in settled airborne dust are higher in day-care centers than at home. Allergy 2018; 73: 1263-1275.
  12. Niesler A,Ścigała G, Łudzeń-Izbińska B. Cat (Fel d1) and dog (Can f1) allergen levels in cars, dwellings and schools. Aerobiologia (Bologna) 2016; 32(3): 571-580.
  13. Sikorska-Szaflik H, Balińska-Miśkiewicz W, Willak-Janc E. Znaczenie wybranych alergenów zwierząt domowych w rozwoju chorób alergicznych (chomik, szczur, mysz).Public Health Forum 2017;3:108-115.
  14. Willak-Janc Ewa. Alergia wziewna u dzieci – nowe możliwości leczenia. Opis przypadku. Forum Pediatrii Praktycznej 2019, 26